Projekt kuchni żywienia zbiorowego
Żywienie zbiorowe produkuje w partiach i wydaje w wąskim oknie czasowym. Wąskim gardłem nie jest tu tempo kucharza, a pojemność urządzeń, droga wózków i przepustowość linii wydawczej.
Produkcja partiowa i linia wydawczaProdukcja partiowa zamiast serwisu na sygnał
Żywienie zbiorowe to produkcja w partiach i wydawanie w wąskim oknie czasowym. Projekt kręci się wokół pojemności kotłów i pieców, drogi wózków oraz tego, gdzie stanie linia wydawcza, żeby kolejka nie wchodziła w strefę produkcji.
W żywieniu zbiorowym cała produkcja kończy się przed otwarciem okna wydawania. To zmienia priorytety: mniej znaczy szybkość reakcji, więcej pojemność kotłów, pieców i powierzchni buforowej na gotowe posiłki. Kuchnia pracuje w jednym długim cyklu, a nie w kilkuset krótkich.
Z tego wynika inny podział powierzchni. Obieralnia i przygotowalnia są duże, bo obróbka idzie od surowca. Blok gorący jest mniejszy, niż sugeruje liczba posiłków, bo składa się z kilku urządzeń o dużej pojemności, a nie z wielu małych pól. Za to powierzchnia na wózki, pojemniki i transport rośnie wielokrotnie.
Najbardziej niedoszacowanym elementem jest wydawanie. Kilkaset osób w kilkadziesiąt minut oznacza kolejkę, która musi mieć miejsce poza kuchnią, oraz zwrot naczyń w tym samym oknie czasowym. Te dwa strumienie nie mogą się spotykać.
Zakres projektu dla kuchni zbiorowej
Zakres dla obiektu produkującego w partiach: stołówki zakładowej, obiektu opieki, kuchni sanatoryjnej.
| Element projektu | Co obejmuje w tej kuchni | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Obieralnia | Stanowisko obróbki wstępnej warzyw z punktem mycia i odpływem | Strefa brudna z osobnym wejściem, nie kąt w przygotowalni |
| Przygotowalnia | Rozdzielone stanowiska mięsne, warzywne i rybne | Przy dużej produkcji rozdzielenie w przestrzeni, nie w czasie |
| Blok gorący | Kotły, piece i patelnie o pojemności partii | Pojemność liczona na największą partię, nie na sumę dobową |
| Bufor gotowych posiłków | Powierzchnia i wózki termosowe między produkcją a wydawaniem | Najczęściej pomijana pozycja przy planowaniu metrażu |
| Linia wydawcza | Długość i liczba punktów wydawania w oknie czasowym | Kolejka poza strefą produkcji, z miejscem na tace |
| Zwrot naczyń | Osobne okno i droga do zmywalni | Nie może przecinać ani wydawania, ani drogi kolejki |
| Zmywalnia | Zmywarka tunelowa lub kapturowa i miejsce na kosze | Przepustowość liczona na falę zwrotu, nie na dobę |
| Magazyny | Suchy, chłodzony i niskotemperaturowy plus opakowania | Powierzchnia zależy od rytmu dostaw i wielkości partii |
Zestawienie funkcjonalne, nie wymóg formalny. Zakres ustalamy po pomiarze i rozmowie o karcie.
Punkt wyjścia dla żywienia zbiorowego
Wartości orientacyjne, w praktyce najczęściej spotykane w tym typie kuchni. Każdy obiekt weryfikuje je po swojemu.
typowy metraż zaplecza
posiłków w jednym oknie wydawania
osób na zmianie w szczycie
Strefy, które decydują o tym projekcie
Obieralnia jest tu strefą pełnoprawną, nie dodatkiem, bo obróbka idzie od surowca. Linia wydawcza wymaga miejsca na kolejkę poza strefą produkcji.
Droga wózków wyznacza układ
Układ w kuchni zbiorowej wyprowadza się z drogi wózków. Surowiec wjeżdża z magazynu do obieralni i przygotowalni, półprodukt do bloku gorącego, gotowy posiłek do bufora, a potem na linię wydawczą. Każdy z tych odcinków musi mieć szerokość na przejazd wózka i miejsce na jego postawienie na końcu.
Dwuciąg jest tu regułą: linia produkcyjna po jednej stronie, wydawcza po drugiej, przejście środkowe dla transportu. Przy większych obiektach dochodzi trzecia linia na przygotowanie wstępne, zwykle w osobnym pomieszczeniu, bo obieranie warzyw pyli i moczy posadzkę.
Osobno planuje się zwrot naczyń. Najprostsze rozwiązanie to okno zwrotu po przeciwnej stronie sali niż wydawanie, z bezpośrednim wejściem do zmywalni. Gdy nie ma takiej możliwości, zwrot i wydawanie rozdziela się przynajmniej przegrodą i osobnym wejściem do zmywalni z korytarza.
Okap na całej długości ciąguUrządzenia o dużej pojemności
W kuchni zbiorowej liczy się pojemność jednej partii i czas jej obróbki.
Kotły warzelne
Podstawa produkcji zup i dań jednogarnkowych. Wymagają doprowadzenia i odprowadzenia wody oraz miejsca na spust i napełnianie pojemników.
Piec z wózkiem wsadowym
Pozwala obrobić całą partię naraz i wyjechać z nią do bufora. Potrzebuje wolnej powierzchni przed drzwiami na manewr wózkiem.
Wózki termosowe
Utrzymują temperaturę między produkcją a wydawaniem i przy transporcie do innych budynków. Miejsce na ich postój planuje się od początku.
Zmywarka tunelowa
Przy fali zwrotu kilkuset naczyń w kilkanaście minut. Wymaga miejsca na kosze przed i za urządzeniem oraz odciągu pary.
W żywieniu zbiorowym o powodzeniu decyduje nie kuchnia, a te kilkadziesiąt minut, w których kilkaset osób wchodzi po posiłek i odkłada tacę.
Najczęstszy błąd: zwrot naczyń przy wydawaniu
Najczęstszy błąd to zwrot naczyń umieszczony obok wydawania, zwykle po to, żeby zaoszczędzić na drugim otworze w ścianie. W praktyce dwa strumienie ludzi spotykają się w jednym punkcie w najgorszym momencie dnia, a brudne tace stoją w kolejce po posiłek.
Drugi błąd to brak powierzchni buforowej. Gotowe posiłki muszą gdzieś stać między zakończeniem produkcji a otwarciem wydawania, w kontrolowanej temperaturze. Bez tej powierzchni wózki blokują przejścia w kuchni albo produkcja zaczyna się zbyt późno i kończy w trakcie wydawania.
Przykład: stołówka zakładowa, 140 m2
Stołówka zakładowa, 140 m2
Obiekt przemysłowy, dwie zmiany, wydawanie w dwóch oknach po czterdzieści minut, około pięciuset posiłków dziennie. Kuchnia w tym samym budynku co sala, magazyny na poziomie kuchni, dostawy trzy razy w tygodniu.
Przyjęte rozwiązanie: obieralnia w osobnym pomieszczeniu przy wejściu towarowym, przygotowalnia z trzema stanowiskami, blok gorący z dwoma kotłami i piecem wózkowym. Bufor na gotowe posiłki między produkcją a linią wydawczą, z miejscem na cztery wózki. Zwrot tac po przeciwnej stronie sali, z bezpośrednim wejściem do zmywalni wyposażonej w zmywarkę tunelową.
Co to dało: dwa okna wydawania bez nakładania się kolejki i zwrotu, produkcja kończona przed pierwszym oknem, zmywanie rozłożone na dwie fale zamiast jednej.
W liczbach
- 500 posiłków w dwóch oknach po 40 minut
- 140 m2, z czego 22 m2 na obieralnię i przygotowalnię
- 4 wózki termosowe jako bufor
Żywienie zbiorowe - pytania organizacyjne
Jak liczyć pojemność urządzeń w kuchni zbiorowej?
Na największą jednorazową partię, nie na sumę dobową. Kuchnia produkująca pięćset posiłków w dwóch turach potrzebuje urządzeń na jedną turę, ale bufora na obie.
Czy linia wydawcza musi być w osobnym pomieszczeniu?
Nie, ale kolejka musi mieścić się poza strefą produkcji. Wydawanie przez okno lub przez ladę z zapleczem po stronie kuchni jest rozwiązaniem najmniej kolizyjnym.
Ile miejsca zajmuje bufor gotowych posiłków?
W praktyce tyle, ile potrzeba na wózki termosowe dla jednej tury z zapasem na manewr. To pozycja, którą łatwo pominąć na rzucie i najtrudniej dodać po wykonaniu instalacji.
Czy obieralnia jest konieczna przy warzywach obranych?
Przy produkcie dostarczanym obranym można z niej zrezygnować, ale wtedy uzależnia się kuchnię od jednego dostawcy. Warto zostawić przynajmniej stanowisko z punktem mycia i odpływem.
Jak zaplanować wydawanie posiłków do innego budynku?
Potrzebne jest miejsce na kompletowanie i załadunek wózków oraz droga wyjazdowa nieprzecinająca przyjęcia towaru. Transport na zewnątrz zmienia też wymagania wobec pojemników.
Inne typy kuchni
Kuchnia przedszkolna
W przedszkolu kuchnia jest mała, a asortyment posiłków szeroki: śniadanie, obiad dwudaniowy i podwieczorek dla kilku grup wiekowych.
Kuchnia cateringowa
Catering różni się od gastronomii tym, że posiłek opuszcza budynek.
Kuchnia cukiernicza
Produkcja cukiernicza potrzebuje stabilnej temperatury, dużej powierzchni blatów i osobnej przestrzeni na dekorowanie.
Kuchnia barowa
Bar łączy dwa ciągi na małej powierzchni: napojowy za kontuarem i kuchenny na zapleczu.
Kuchnia restauracyjna
Kuchnia restauracyjna pracuje w dwóch szczytach dziennie i musi wydawać dania na sygnał, nie partiami.
Kuchnia szkolna
Stołówka szkolna wydaje kilka setek posiłków w dwóch lub trzech turach po dzwonku.
Gdzie projektujemy tego typu kuchnie
Miejscowości
Kuchnie żywienia zbiorowego projektujemy w zakładach przemysłowych Legnicy, Lubina i Głogowa oraz w obiektach opieki na terenie całego Dolnego Śląska.
Filary tematyczne
Szersze omówienie zakresu pracy nad kuchnią zawodową i nad lokalem komercyjnym.
Ustalmy okno wydawania
Podaj liczbę posiłków i długość okna wydawania. Od tego liczymy pojemność urządzeń i długość linii.